Küçürek Öykü (Minimal Öykü) Nedir?

Çok kısa öykü, minimal öykü olarak da anılan küçürek öykü çok kısa ama bir o kadar yoğun bir öykü türüdür. Günümüzde birçok alanda sadeleştirmenin yanı sıra o alanın içinin boşaltılması, kolay tüketilir hale gelmesine sık sık rastlar olduk. ama küçürek öykü böyle değil. Birkaç sözcükle sizi duygu ve düşüncelere boğabilecek bir kuvvete sahip.

İlk bakışta "ben de yazarım ne var ki" demeyin çünkü bu öyküler yazarın dile hakimiyetini, sözcük dağarcığını, kurgu kabiliyetini, duygu ve düşünce dünyasının derinliğini gösterir. Ünlü bir örnek verelim:

"Satılık: bebek ayakkabıları, hiç giyilmemiş." (For Sale: baby shoes, never worn.)
Ernest Hemingway

Dünyada

Dünyada küçürek öykülerin birçok örneği mevcut. Yukarıda Ernest Heminway'den örnek vermiştik. Ama küçürek öykünün tarihi fabllarından tanıdığımız Ezop'a kadar uzanır. Asıl adı H. H. Munro olan Saki, duygusal öyküleriyle yürek parçalayan O. Henry, Fahrenheit 451 ile tanınan ama müthiş öykülere sahip Ray Bradbury'yi de usta kısa öykü yazarları arasında sayabiliriz.

Türkiye'de

Türkiye'de incelikli küçürek öykü örnekleri elbette bulunuyor. En başta Ferit Edgü ve merhum Hulki Aktunç bu alanda eser vermiş usta ve değerli yazarlarımızdan. Gün geçtikçe küçürek öykü dalında yepyeni eserler veren yazarlarımızın sayısı artıyor.

Örnek vermeden de olmaz tabii. İşte, Ferit Edgü'nün en çok alıntılanan ve incelemeye konu olan öykülerinden biri:

ÖÇ

Köyün en hoppa kızını, köyün en aptal gencine verdiler. Sayısız çocukları oldu ama hiçbiri o aptal gençten değildi.

Kurallar?

Küçürek öykülerin kuralları var mı? Kesin bir tanımı olmasa gerek. New York Times yayın editörü 55 kelime sınırı koyarken başka bir kaynak başlık yedi kelimeden fazla olmamalı diyor. Bu kurallar elbette dilden dile değişir. Kelime uzunlukları ve imla kuralları dillerde farklılık göstereceği için dünya çapında bir kural belirlemek pek mümkün görünmüyor. Bu arada küçürek öyküler yabancı dergilerde kelime sayısına göre değişik isimler almaya, küçürek öykü kendi içinde türlere ayrılmaya başladı bile.

İyi eserler verildikçe, türlerde çeşitlilik, edebiyatta zenginlik demektir. Daha nice küçürek öykülere!

İyi ki doğdun Hulki Aktunç!

Edebiyatımızın en yetkin yazarlarından biri olan Hulki Aktunç, 29 Haziran 2011 tarihinde aramızdan ayrıldı. Ama biz onu doğum gününde analım ve eserleriyle hatırlayalım dedik.

Hulki Aktunç öykü, roman, şiir ve deneme dalında eserler vermiş olan çok verimli ve bol ödüllü bir yazar. Ayrıca sosyal ve hoşsohbet kişiliğiyle de çevresi tarafından oldukça seviliyordu.

Eserlerinde dilde yenilikçiliği dikkat çekerken toplumsal bellekten konular seçmesi de önem taşıyor. 12 Eylül Darbesi, 6-7 Eylül birçok travmatik tarih Hulki Aktunç'un öykü ve romanlarında yerlerini almış.

Usta yazarın yayımlanmış birçok eseri var ama şu sıralar baskısı olanlardan biraz bahsedelim:

Şiir

Sönmemiş dizeler: Hulki Aktunç'un bu şiir kitabında büyük dizeler var. 2009 yılında yayımlanan eserin 2010 yılında hem Necatigil Şiir Ödülü'nü hem de Metin Altıok Şiir Ödülünü aldığını not düşelim.

"Sözcük sözcükle konuşur
Konuşur bağrışır savaşır
Adını ararken söner bir şiir."

Firak - Toplu Şiirler: Bu kitapta, Hulki Aktunç'un değerli şiirlerini bir arada bulabilirsiniz.

"Bir kalem dikin mezarıma
Yan yana gelmemiş
Sözcükler var daha" ("İnsan Aşklarının Küldür"den)

Öykü

Toplu Öyküler 1 - Gidenler Dönmeyenler: Hulki Aktunç'un toplu öykülerinin yer aldığı birinci kitapta Gidenler Dönemeyenler, Kurtarılmış Haziran, Ten ve Gölge'deki öyküler bulunuyor.

Toplu Öyküler 2 - Bir Yol Göstericinin Hayatı - Güz Herşeyi Bilir: Hulki Aktunç'un toplu öykülerinin yer aldığı ikinci kitapta Bir Yol Göstericinin Hayatı ve Güz Herşeyi Bilir'deki öyküler bulunuyor.

Roman

Son İki Eylül: Kitabın ismi 12 Eylül'ü hatırlatıyorsa yanılmıyorsunuz. Hâlâ süren bu büyük toplumsal travmanın insanlar üzerindeki yıkıcı etkisinin şiirsel bir dille anlatıldığı önemli bir roman.

Bir Çağ Yangını: Türkiyeyi saran bir yangını anlatan bu roman üstün anlatımı ve kurgusunun yanı sıra adete bir kehanet özelliği de taşıyor.

Deneme

Erotologya? Bir Türkiye Erotologyası'na Giriş İçin Denemeler: Cinsel konularda muhafazakar bir toplum olmamıza rağmen bu konuda aslında çok köklü ve coşkulu bir geleneğe, alışkanlıklara sahip olduğumuzu gösteren değerli bir deneme ve araştırma kitabı. Kitap içerisinde yabancı kökenli kelimelere Türkçe karşılıklar da getirmeye çalışmış Hulki Aktunç. Örneğin, homoseksüel yerine hemcinsel, heteroseksüel yerine diğercinsel.

Türkçenin Büyük Argo Sözlüğü: Hulki Aktunç'un Türkiye edebiyatına en büyük katkılarından biri. Alanında birçok özelliğiyle ilk ve tek. Hulki Aktunç'un büyük emek sarf ettiği, yaklaşık 16 yıl üzerinde çalıştığı ve yurt içinde olduğu kadar yurt dışında da ilgi gören bir eser.

Yoldaşım 40 yıl: Hulki Aktunç'un kendi anlatımıyla hem kendi hayatı hakkında anılara ve Türkiye tarihi hakkında ipuçlarına tanıklık edebilirsiniz bu kitapla.

Araname: Ara Güler hakkında bir kitap Araname. Hulki Aktunç'un kıymetli eşi Semra Aktunç'un da imzası var. Ara Güler'le dostluklarının, anılarının, sohbetlerinin kağıda dökülmüş hali, belge niteliğinde keyifli bir okuma. (Ara Güler'e geçmiş olsun temennimizi de iletmiş olalım yeri gelmişken.)

Biz seni okumaya doyamıyoruz, iyi ki doğdun Hulki Aktunç!